جامعه شناسی فرهنگی

مقدمه
یکی از مهم ترین و اصلی ترین سرمایه های اقتصادی و اجتماعی هر کشور نیروی انسانی می باشد که برای استفاده از توانمندی های
فکری، علمی و مهارتی آنان نیاز به سیاستگذاری و برنامه‌ریزی با نگاه حمایت گری دارند
نوجوانان و جوانان هر جامعه به عنوان آیندسازان با عنوان کارآفرینان نقش مهمی درتوسعه پایدار اقتصادی و رشد و بالندگی فرهنگی جامعه دارند آنان
نیروهای بالقوه ای هستند که برای شکوفایی استعدادها و به فعلیت رسیدن، نیاز به اصلاح زیرساخت‌ها و بهبود رفتارها به تناسب شرایط مکانی ،زمانی و فرهنگی دارند
آموزه های دینی تاکید زیادی به خانواده ها برای نظارت و تربیت فرزندان صالح بخصوص در نوجوانان( ۷تا ۱۴ سالگی) برای پرورش نسل های نواندیش آتی کشور عزیزمان جمهوری اسلامی دارند
اما متاسفانه معضل اعتیاد به محصولات دخانی (سیگار و قلیان )دربین نوجوانان و جوانان رو به فزونی است
زنگ خطر و هشدار جدی برای خانواده‌ها و مسئولان کشوری و لشگری به صدا درآمده که باید چاره اندیشی شود.
#دخانيات به روایت آمار
سن اعتیاد در ایران به ۱۵ سالگی حتی به ۱۲ سالگی رسیده است براساس تحقیقات انجام شده مصرف ۵ نخ سیگار درروزبمدت ۴ هفته باعث اعتیاد خواهد شد
نرخ اعتیاد در بین دانش آموزان ایرانی ۲ الی ۳ درصد است که‌ البته نسبت به سایر کشورها که ۱۷ الی ۲۰ درصد می باشد وضعیّت بهتر است ولیکن رو به فزونی بودن آن در سالهای اخیر نگران کننده است
۱۳ درصد کودکان مصرف سيگار را قبل از۱۰ سالگی آزمایش می کنند
همچنین محققان اعلام کردند که
۹۰درصد افرادی که اعتیاد به محصولات دخانی دارند قبل از ۱۸ سالگی شروع به استعمال این محصولات کرده‌اند و بیش از ۹۵ درصد معتادان به مواد مخدر قبلا تجربه سيگاری بودن را داشته اند
#عواقب مصرف دخانیات در نوجوانان و جوانان:
از نظر سازمان ملل متحد چهارمین بحران بعداز سلاح های هسته ای، جمعیت و آلودگی هوا اعتیاد به دخانیات است همچنین براساس آمار سازمان جهانی بهداشت ۳۰ درصد بیماران قلبی و عروقی و بیماران تنفسی از طریق استعمال محصولات دخانی از دنیا می روند
توتون همراه کاغذ و فیلتر و برخی افزودنی ها موجب پدیدآمدن ۷۰۰۰ ماده‌ سمی و ٧٠ ماده سرطان زا می‌شود
مواد سمی سیگار و قلیان شامل نیکوتین باعث بحث بروز سکته های قلبی و آرسنیک و آمونیاک می تواند به کلیه ها و کبد آسیب جدی برسانید
جالب اینکه ۹۰ درصد نیکوتین در لباس و پوست حتی دیوار،مبل، فرش و وسایل خانه می چسبد و می ماند
علاوه بر مواد مذکور چون نوجوان در سنین بلوغ بوده و روحیه عاطفی و هیجانی دارند می تواند معضلاتی از قبیل از دست دادن عزت نفس، ناامیدی، افسردگی ،انزواطلبی،
بدخلقی، خشونت و پرخاشگری برای آنان و در نهایت معضلاتی برای جامعه به ارمغان آورد
# مهم‌ترین علل‌ و عوامل افزایش مصرف دخانیات در نوجوانان و جوانان
۱.الگو برداری منفی از شبکه های مجازی (هنرپیشه ها و سلبرتی ها)
۲.القای باورهای غلط مبنی براینکه کشیدن سیگار باعث رفع عصبانیت،
رفع استرس و اضطراب و دلشوره و نا امیدی می شود
۳، دسترسی آسان به قیمت پایین انواع محصولات دخانیات
۴.الگو نامناسب خانواده ها
۵.فشارهای دوستان و همسالان با تفریحات ناسالم
۶.سن بلوغ تغیرات جسمی و روانی
#راهکارها (عوامل بازدارنده )
۱.حمایت های عاطفی و مادی والدین
۲. ارتقای عزت نفس با آموزش مهارت نه گفتن در پیشنهادات منفی و...
۳.کنترل دوستان و همسالان در سنین نوجوانی
۴.غنی سازی اوقات فراغت با ورزش و تفریحات سالم و شرکت در کلاس های آموزشی، مهارتی و...
۵.تقویت بنیه های اعتقادی و معنوی با حضور در اماکن مذهبی و...
صفی اله ملکی
دکترای جامعه شناسی